กองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น คือ กองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น หรือ พื้นที่ เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การฟื้นฟู สมรรถภาพ และการรักษาพยาบาลระดับปฐมภูมิ ที่จำเป็นต่อสุขภาพและการดำรงชีวิต โดยมีกรอบการใช้งบประมาณของกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ ดังต่อไปนี้
      1.งบนี้ใช้ได้เฉพาะการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ฟื้นฟูสมรรถภาพและสนับสนุนการรักษาระดับปฐมภูมิเท่านั้น ไม่ใช่เพื่อการสงเคราะห์ทุกประเภท
      2.การจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ฟื้นฟูสมรรถภาพ เน้น เป็นการจัดแบบรายชุมชน หมายความว่า คนทุกๆ คน สามารถมีส่วนร่วมกิจกรรมได้ เช่น คนพิการ ทุกคน เยาวชนทุกคน สามารถที่จะได้รับสิทธิอย่างเท่าเทียมกัน ไม่จัดให้เฉพาะบุคคลใดบุคคลหนึ่งเท่านั้น
      3.ทุกโครงการต้องได้รับความเห็นชอบ อนุมัติจากคณะกรรมการเท่านั้น (ใช้ฉันทามติไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของคณะกรรมการ)



   4.งบประมาณนี้ไม่สามารถจัดซื้อครุภัณฑ์ที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงและสิ่งก่อสร้างทุกประเภท เช่น รถยนต์ รถจักรยานยนต์ รถจักรยาน อาคาร สถานที่ ยกเว้น
      4.1 ครุภัณฑ์ด้านการส่งเสริม ป้องกันโรค เช่นเครื่องวัดความดัน เครื่องตรวจเบาเหวาน เครื่องพ่นหมอกควัน เครื่องชั่งน้ำหนัก สามารถดำเนินการได้ตามแผนงานโครงการหรือชุมชนหรือหน่วยบริการขอรับการสนับสนุน ทั้งนี้ต้องสอดคล้องกับความจำเป็น เหมาะสม (ไม่กระทบ) กับสถานการณ์ทางการเงินของกองทุน ฯ และคณะกรรมการบริหารกองทุนเป็นผู้พิจารณา ทั้งนี้การดำเนินการจัดซื้อให้เป็นไปตามระเบียบของกองทุนนั้นๆ และครุภัณฑ์ดังกล่าวต้องขึ้นทะเบียนเป็นของกองทุน ฯ ยกเว้น การจัดซื้อเครื่องออกกำลังกาย ยังไม่สามารถดำเนินการได้

   4.2 ครุภัณฑ์ด้านการบริหารจัดการของกองทุน เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ป้ายกองทุนฯ สามารถจัดซื้อได้ไม่เกิน 20,000 บาทต่อหน่วย ทั้งนี้ต้องอยู่ในวงเงินร้อยละ 10 ของค่าใช้จ่ายทั้งหมดของกองทุนฯ ในปีนั้น ๆ และต้องขึ้นทะเบียนเป็นของกองทุนฯ
      5 การศึกษาดูงานไม่สามารถดำเนินการได้ ยกเว้น กรณีคณะกรรมการกองทุนฯ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกองทุน ฯ เท่านั้น
      6.กรณีที่ต้องการทำโครงการตรวจสุขภาพประชาชน โดยการจ้างบริษัทเอกชน เช่น คลินิกที่มีรถโมบายตรวจสุขภาพนอกพื้นที่ ต้องทำหนังสือมาที่สำนักงานสาธารณสุขเพื่อตรวจสอบการขออนุญาตดำเนินกิจการของคลินิกดังกล่าวก่อนทำโครงการ หากต้องการดำเนินการ แนะนำให้ใช้บริการของโรงพยาบาลในพื้นที่ (เนื่องจากคลินิกส่วนใหญ่ไม่ได้รับอนุญาตให้ออกไปให้บริการนอกพื้นทีได้) กรณีโรงพยาบาลเอกชนให้แจ้งขออนุญาตที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดก่อนออกดำเนินการทุกครั้ง
      7.การดำเนินการอื่นๆ นอกเหนือจากที่กำหนด ให้ดำเนินการได้ตามวัตถุประสงค์ของกองทุน ระเบียบของกองทุนนั้น ๆ กำหนด และมติของคณะกรรมการทั้งนี้การกำหนดระเบียบหรือ ปรับปรุงระเบียบกองทุนทุกครั้ง ต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการกองทุนฯ ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งเท่านั้น
โครงการจัดตั้งระบบหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ ตามประกาศคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง การกำหนดหลักเกณฑ์เพื่อสนับสนุนให้องค์การบริหารส่วนตำบล หรือเทศบาล ดำเนินงานและบริหารจัดการกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ พ.ศ. 2552

     เครือข่ายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 มาตรา 52 กำหนดไว้ว่าคนไทยทุกคนมีสิทธิเท่าเทียมกัน ในการรับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐาน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ด้อยโอกาสมีสิทธิที่จะได้รับบริการทางการแพทย์ โดยไม่คิดมูลค่าที่จัดโดยรัฐอย่างมีคุณภาพและมีประสิทธิภาพ โดยการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชน ซึ่งเป็นการสร้างหลักประกันด้านสุขภาพ แก่ประชาชนไทยทุกคน รวมทั้งในมาตรา 82 ที่กำหนดให้รัฐต้องจัดและส่งเสริมการสาธารณสุขให้ประชาชนได้รับ บริการที่ได้มาตรฐาน และมีประสิทธิภาพอย่างทั่วถึง นอกจากนี้ในพระราชบัญญัติการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น พ.ศ. 2542 ยังได้กำหนดไว้ว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะได้รับการจัดสรรงบประมาณ สำหรับการจัดระบบบริการสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นของตนเองซึ่งรวมทั้งด้านสุขภาพด้วย

     การสร้างหลักประกันสุขภาพให้ประชาชนไทย ไม่ใช่เรื่องใหม่ที่เพิ่งจะเกิดขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาแท้ที่จริงแล้ว ได้เริ่มการสร้างหลักประกันสุขภาพตั้งแต่ปีพ.ศ. 2526 มีการพัฒนามาอย่างเป็นรูปธรรม ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2535-2539 และต่อเนื่องมาจนถึงแผน พัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 พ.ศ. 2540-2544 ซึ่งเมื่อสิ้นแผนฯฉบับที่ 8 ยังมีประชาชนอีกประมาณร้อยละ 30 ของประเทศที่ยังไม่มีหลักประกันสุขภาพใดๆเมื่อยามเจ็บป่วย ในช่วงปี 2544 รัฐบาลได้ประกาศนโยบาย การให้หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า แก่ประชาชนไทย ภายใต้โครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค ซึ่งเปลี่ยนเป็น 30 บาทช่วยคนไทยห่างไกลโรคในปัจจุบัน เพื่อแก้ปัญหาการเข้าถึงบริการสาธารณสุขในกลุ่มผู้ด้อยโอกาส การได้รับบริการทางการแพทย์ที่ไม่เท่าเทียมกัน ในประชากรแต่ละกลุ่ม และการเพิ่มขึ้นของค่าใช้จ่ายโดยรวมของประเทศ ที่ส่วนใหญ่เกิดจากความไม่มีเอกภาพ ในการบริหารจัดการทรัพยากรสาธารณสุข ทำให้เกิดการปฏิรูประบบบริการสาธารณสุขทั้งระบบตามมา

เครือข่ายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประกอบด้วย

      อบจ.
      อบต.
      เทศบาล